Meer transparantie over MVO is noodzakelijk om de transitie naar een duurzame samenleving mogelijk te maken. Op het gebied van openheid over onze economie staan we op hetzelfde punt als de Sovjet-Unie in 1985.

Na de Tweede Wereldoorlog groeide de toenmalige Sovjet-Unie uit tot een indrukwekkende wereldmacht. Niemand was er werkloos, onderwijs en gezondheidszorg waren er gratis. In de ruimtevaart en in de sport leverde het land topprestaties, op militair gebied stonden alleen de Verenigde Staten op hetzelfde niveau. Volgens de leiders in het Kremlin bewoog het land zich koersvast richting een socialistische heilsstaat, en veel mensen geloofden dat nog ook.

Harde werkelijkheid

De harde werkelijkheid was anders. De fabrieken werkten inefficiënt, de producten waren slecht, corruptie en alcoholisme verlamden de samenleving en vrijheid van meningsuiting was ver te zoeken. Geharnaste apparatsjiks bleven langdurig ontkennen dat er iets loos was, maar uiteindelijk was de façade niet houdbaar.

Secretaris-generaal Gorbatsjov was in 1985 de eerste die de vastgelopen situatie onderkende. Hij hervormde de economie, voerde meer democratie in, liet dissidenten vrij en moderniseerde de samenleving. Dat hele proces is historisch bekend geworden als de ‘perestrojka, het Russische woord voor verandering.

Gorbatsjov bracht de perestrojka op gang met een ander Russisch woord, dat een sleutelbegrip werd in de omwenteling: ‘glasnost‘, openheid. Door fouten toe te geven, openbaar te maken wat de sterke en zwakke punten in het systeem waren, criticasters niet langer monddood te maken en meer mensen te betrekken bij het beleid werden de verrotte elementen van het Sovjetsysteem blootgelegd en vervolgens ontmanteld. Glasnost maakte duidelijk dat doorgaan op dezelfde voet geen optie meer was.

Toch?

Maar wij wonen niet in de Sovjet-Unie. Wij hebben een stabiele economie, goede producten en een fijne samenleving. Toch? Of kondigen de schuldencrisis, de voedselcrisis, de klimaatcrisis, grondstoffenschaarste en een algemeen gevoel van ontheemding het einde aan van een stagnerend, lineair en uitsluitend op financiële winst gericht systeem?

We staan aan de vooravond van een ongekende transitie naar een duurzame samenleving. Gorbatsjov wist niet waar hij uit zou komen tot hij begon met zijn glasnost en perestrojka. Van de transitie waar we nu zelf in zitten weten we dat ook niet precies. Dat is niet erg: door openlijk te discussiëren over wat er wel en niet goed gaat en de vinger op de zere plek te leggen komen we daar vanzelf achter.

Meer openheid versnelt de noodzakelijke transitie. De ontmanteling van de Sovjet-Unie zorgde voor het einde van de koude oorlog en Rusland heeft nu een van de snelst groeiende economieën ter wereld. Dat is een gigantisch ‘vredesdividend‘. Glasnost in het Westen zal leiden tot een mooi ‘duurzaamheidsdividend’.

 

Wilt u ook transparanter zijn over uw bedrijf, uw producten of uw keten? Transparantie is dit jaar een van de hoofdthema’s van MVO Nederland. Wij komen binnenkort met een stappenplan, een training en een webdossier over dit onderwerp. Voor partners is er nu al MVO Maps. Neem contact op met Jos Reinhoudt voor meer informatie.