Hoe raakt Nederland ooit uit het economische dal? Als het aan de Nederlandse bevolking ligt, is de enige uitweg een grondige aanpassing van onze manier van leven en besturen. Namelijk minder gericht op groei, hebzucht en gebrekkig toezicht. En juist meer op de menselijke maat, innovatie en duurzaamheid.

Crisis hakt erin

Onderzoeksbureau Motivaction en het Utrecht Sustainability Institute (USI) onderzochten hoe Nederlanders de huidige ontwikkelingen in de economie en samenleving ervaren. Belangrijkste conclusie: de crisis hakt erin bij de bevolking, zowel economisch als mentaal. Nederlanders verwachten een lager welvaartsniveau en het vertrouwen in de markteconomie als systeem staat sterk onder druk.

Alternatieven voor onze economie en samenleving?

Maar er is ook positief nieuws. Uit het onderzoek komen 4 ‘onderstromen’ naar voren die kunnen leiden tot alternatieve manieren om onze economie en samenleving te organiseren. 3 ervan benoemen wij ook in ons Trendrapport – inclusief adviezen aan ondernemers om hierop in te spelen:

1. Nederlanders vinden toegang tot producten belangrijker dan het bezit ervan

Consumenten zijn steeds meer gericht op (her)gebruiken en delen, in plaats van bezitten en weggooien. 6 op de 10 Nederlanders willen spullen niet per se hebben, als ze deze op een andere manier toch kunnen gebruiken, blijkt uit het onderzoek. En dat biedt kansen voor het bedrijfsleven. Ons advies aan ondernemers:

Bied het gebruik van producten aan, in plaats van ze te verkopen
Door middel van gebruiksovereenkomsten komen uw producten aan het einde van de ‘gebruiksperiode’ weer bij u terug en kunt u de grondstoffen waaruit het product bestaat steeds opnieuw gebruiken. Uw klant koopt geen product meer, maar betaalt voor het gebruik ervan. Hij koopt bijvoorbeeld geen lamp, maar betaalt voor ‘lichturen’. Een belangrijke stap op weg naar de circulaire economie.

2. Mensen stellen zich in om meer zelf te doen

43% van de ondervraagden vindt dat burgers meer eigen verantwoordelijkheid moeten nemen en minder een beroep moeten doen op de overheid (tegenover 33% in 2004).

3. Nederlanders hebben grote voorkeur voor netwerkorganisaties boven hiërarchische structuren
67% heeft voorkeur voor een bank die in handen is van kredietnemers en spaarders zelf, versus 12% voor een bank die in handen is van aandeelhouders.
53% prefereert een collectief waarbij consumenten samen energie inkopen, tegenover 30% die voorkeur heeft voor een regulier energiebedrijf.

Onder de term ‘klein is het nieuwe groot’ beschrijven wij deze ontwikkelingen ook in ons Trendrapport. We raden bedrijven aan om aan te sluiten bij deze krachtige trend. Hoe?

Bied alternatieven voor de diensten en producten van grote bedrijven
Denk aan banken die beleggen in lokale projecten en dit zichtbaar maken aan hun klanten. Of supermarkten met lokale producten in de schappen. De oude gedachte ‘think global, act local’ wint terrein!

Verlangen naar de menselijke maat

In het algemeen stellen de onderzoekers dat er een duidelijk verlangen zichtbaar is naar de menselijke maat. ‘Het adagium groot-groter-grootst heeft afgedaan’. Dit uit zich onder andere in het historisch lage vertrouwen van burgers in bankdirecteuren en CEO’s van grote bedrijven. Mensen willen terug naar wat dichtbij, kleinschalig en vertrouwd is.  Bankiers doen er volgens de onderzoekers bijvoorbeeld verstandig aan om oog te houden voor de maatschappelijke functie van banken.

En u? Hoe speelt u als ondernemer in op deze maatschappelijke onderstroom?