‘De pen is machtiger van het zwaard’ is een oud gezegde. Misschien kun je tegenwoordig wel zeggen dat het toetsenbord machtiger is dan de innovatie. Er zijn immers zoveel inkoop- en aanbestedingsvoorwaarden opgesteld dat het moeilijk is innovatief te ondernemen. Echt innovatieve doorbraken passen immers vaak niet in het meetbare risico – en dus vermijding ervan – van de inkopende organisatie.

Enige tijd geleden vertelde Hennes de Ridder (Emeritus Hoogleraar Integraal Ontwerpen aan TU Delft) mij de volgende anekdote; Stel dat je met je vrouw uit wilt gaan eten. Op zaterdagmorgen stel je een lijst met ingrediënten samen en een bereidingsvoorschrift. Dit mail je vervolgens naar vijf restaurants met de melding dat je graag eind van de middag wilt weten of ze hier iets lekker van kunnen maken. En dat je gaat eten bij diegene die dit voor de beste prijs kan aanbieden. Een ding weet je dan zeker: je zult niet lekker eten (en waarschijnlijk ruzie hebben met je vrouw).

Een briljante en herkenbare omschrijving van wat er vaak gebeurt in de markt van inkoopvoorwaarden en aanbestedingen. Gelukkig is een kentering langzaamaan zichtbaar. Koplopers als TurnToo zijn nu bezig de vraagstelling weer terug te brengen naar waar deze hoort: het verkrijgen van de functie.

Toen zij aan Philips vroegen ‘kunnen jullie ons licht leveren’ in plaats van ‘kan ik een lamp kopen’ veranderden zij de spelregels. TurnToo was namelijk bereid maandelijks te betalen voor de dienst licht, gemeten in lumen per vierkante meter voor een x aantal uur per jaar. Inclusief de bijbehorende energie. Dit gaf Philips de vrijheid om te bepalen hoe zij dit zouden doen. Maar bepaalde ook de prikkels die vervolgens bij de producent terecht kwamen als het gaat om energiezuinigheid, minimaal onderhoud en herbruikbaarheid van armaturen en verlichtingsmateriaal. Philips was hier nu immers verantwoordelijk voor en hoe beter zij deze punten konden adresseren, hoe beter hun business case.

De essentie hiervan is het verschuiven van verantwoordelijkheid. Hierdoor hoeft de vragende partij dus niet allerlei voorwaarden en clausules op te stellen. Het is nu in het belang van de leverancier om zo verantwoordelijk mogelijk met zaken om te gaan en de hoogst mogelijk kwaliteit te leveren.

Dit type van ‘Circulair Inkopen’ heeft absoluut de toekomst. In eerste instantie vooral in de business-to-business omgeving, maar binnen afzienbare tijd ook in de business-to-consumer omgeving. Denk eens aan alle ‘spullen’ om je heen waarvan je eigenlijk alleen de functie zou willen benutten, en die je dus feitelijk niet hoeft te bezitten. Hoe langer je met deze ‘bril’ om je heenkijkt, hoe meer je gaat zien.

Een bijkomend voordeel voor producenten is het behoud van materiaal. Door de stijgende prijzen en toenemende volatiliteit op de grondstoffenmarkt wordt het van strategisch belang om op deze manier grondstoffen in bezit te houden. De waarde neemt immers toe en de beschikbaarheid af. Supply Chain Management 3.0.

Woorden zijn zo belangrijk. Het stellen van de andere vraag leidt tot hele nieuwe vormen van waardecreatie en nieuwe business modellen. Ik nodig u uit eens met uw klanten en leveranciers hierover in gesprek te gaan. U zult er versteld van staan welke deuren zich openen.

De komende maanden zal MVO Nederland samen met een aantal partners stevig inzetten op het verder ontwikkelen en uitrollen van ‘Circulair Inkopen’. Indien u zich hierbij aan wilt sluiten dan bent u van harte welkom.

Dit artikel is eerder gepubliceerd op www.duurzaamgeproduceerd.nl