Consumenten, bedrijven en overheden profiteren alle van fout in het systeem

Het zoveelste drama in een kledingfabriek in een lagelonenland laat zien dat er iets grondig mis is in de kledingindustrie. Ondanks certificaten en controles slagen kledingbedrijven er blijkbaar niet in dit soort onveilige situaties – en de tragische gevolgen – te voorkomen. Er is een verandering nodig in de manier van zakendoen, waarin de laagste prijs niet het enige criterium is.

Kleding is door de jaren heen alleen maar goedkoper geworden. Onmogelijk goedkoop, soms. In de rekken bij de grote modeketens vind je T-shirts voor vijf euro en spijkerbroeken en jurkjes voor een tientje. Bedrijven blijven zoeken naar fabrikanten die nóg sneller en nóg goedkoper kunnen leveren: een moordende race naar de bodem om de honger naar ‘fast fashion’ van consumenten te stillen. En er zullen altijd lagelonenlanden zijn die deze bedrijven willen bedienen, zo nodig door arbeidstijden op te rekken, milieuwetten te verruimen of bouwvoorschriften te negeren.

In haar reactie stelt minister Ploumen van Buitenlandse Handel dat “de onveiligheid in textielfabrieken in Bangladesh structureel en schrijnend is, en dat bedrijven die daar kleding laten maken hun verantwoordelijkheid moeten nemen door zich te houden aan de OESO-richtlijnen”. Adequaat controleren op arbeidsomstandigheden of milieuwetten is zeker nodig, maar lost het probleem niet volledig op.

Wat nodig is zijn bedrijven die bereid zijn na te denken over nieuwe verdienmodellen, waarin de laagste productieprijs niet het belangrijkste criterium is. Gelukkig zijn er steeds meer van zulke kledingbedrijven. Zij investeren in goede arbeidsomstandigheden, leefbare lonen en milieuvriendelijke productie. Deze bedrijven halen hun winst niet door steeds te zoeken naar fabrikanten die hun werknemers nóg minder betalen, maar door hun distributie, marketing of verkoopmodel slim aan te passen. Tegelijk zullen consumenten moeten afkicken van spotgoedkope kleren. En overheden moeten niet accepteren dat fabrikanten een loopje nemen met de regels.

Kortom: het systeem moet op de schop. MVO Nederland maakt zich sterk voor zo’n transitie, en is een traject gestart om bedrijven te steunen om op een andere manier zaken te doen. Anders is het wachten op het volgende incident.