Steeds meer leveranciers bieden producten die duurzaam zijn geproduceerd en/of bijdragen aan duurzame doelstellingen tijdens de gebruiksfase. Vooruitstrevende en innovatieve bedrijven bieden nu ook producten of diensten aan gebaseerd op de principes van een circulaire economie. Hierbij wordt niet alleen ingezet op het voorkomen van negatieve effecten tijdens productie en gebruik, maar borgt men ook dat het product, de componenten of de grondstoffen aan het eind van de levenscyclus hoogwaardig kunnen worden hergebruikt.

Zo ontwerpt, produceert en vermarkt stoelfabrikant BMA Ergonomics bureaustoelen volgens deze principes. Zodra een klant de stoel retourneert, wordt deze opgewaardeerd door middel van nieuwe vulling en stoffering om vervolgens opnieuw op de markt te worden gebracht. Dit kan wederom zijn in de B2B markt, maar ook op de consumentenmarkt. Ook kledingmerk Dutch Spirit werkt op deze manier. Na een met de klant vooraf overeengekomen gebruiksperiode wordt het kostuum teruggenomen. Vervolgens worden de katoenvezels hergebruikt om nieuwe pakken van te maken.

Dit soort nieuwe businessmodellen en marktbenaderingen lijken evident. Ze bieden immers aantoonbare voordelen op voor producent én klant door economische (minder nieuwe grondstoffen en minder afval leiden tot minder kosten), ecologische en sociale (hechtere ketensamenwerking en blijvende klantrelaties) aspecten. Toch hebben veel van dit soort nieuwe product-service combinaties moeite om grootschalig door te breken. Een deel hiervan kan wellicht toegerekend worden aan de huidige economische omstandigheden – traditionele proposities hebben het immer ook lastig – maar er is ook een meer fundamentele uitdaging.

Veel inkoopafdelingen zijn namelijk onvoldoende geoutilleerd om dit soort innovatieve aanbiedingen op de juiste waarde te schatten en in bestaande inkoopprocessen te brengen. Onbekend maakt ook hier onbemind. Veelal zijn de primaire Kern Prestatie Indicatoren niet toegespitst op deze innovatieve aanbiedingen. Toch heeft het merendeel van de bedrijven – vaak onbewust – hier al ervaring mee. Bijna elk kantoor heeft immers kopieerapparaten, printers en scanners die niet meer in eigendom zijn. De fysieke apparaten zijn in bruikleen en alleen voor de dienst – het printje – wordt betaald. Dat de machines wellicht onderdelen bevat die een tweede, derde of zelfs vierde leven hebben is niet van belang. Pay-per-use dus. Dat principe dient veel meer en uitgebreider te worden toegepast.

Deze, op de circulaire economie gebaseerde, bedrijfsmodellen dragen aantoonbaar bij aan de KPI’s van een inkooporganisatie. Risico’s worden verlaagd omdat de leverancier eigenaar blijft van het product en dus verantwoordelijk blijft voor de prestatie. En ook kosten worden verlaagd. Zo heeft de recent opgeleverde Duurzaamheidfabriek in Dordrecht het merendeel van de inrichting volgens deze principes afgenomen, wat heeft geleid tot een kostenreductie van 3% ten opzichte van een ‘normale’ aanbesteding.

Toch is het pay-per-use model niet de enige manier om te komen tot circulaire prestaties. Sommige producten lenen zich veel meer tot een sell and buy back contract,  waarbij al op voorhand wordt afgesproken dat de leverancier de producten aan het einde van de levensduur terugneemt. Weer andere producten zijn echte consumables, waarbij andere overwegingen afspraken van toepassing zijn.

Om een eerste handreiking te geven aan de diverse routes om te komen tot contracten die de circulaire economie mogelijk maken, heeft MVO Nederland samen met een groot aantal experts van onder meer de NEVI en PIANOo een Wegwijzer Circulair Inkopen opgesteld. Deze vrij toegankelijke ‘webtool’ is op 30 september gelanceerd tijdens het NEVI Nyenrode congres.

Dat een duurzame bedrijfsvoering leidt tot meerwaarde voor zowel de onderneming als de maatschappij behoeft inmiddels geen uitleg meer. Het integreren van de keten, zowel up– als downstream, is de volgende stap in het toekomstbestendig maken van de onderneming, de economie en de maatschappij. Circulair ondernemen biedt hier veel kansen toe en zal zonder twijfel de komende jaren de toon zetten als het gaat om innovatieve, robuuste bedrijfsmodellen. Zowel tijdens het Closing the Loop congres op 2, 3 en 4 oktober als op de Innovatie Estafette op 12 november, zal een keur aan praktijkvoorbeelden de revue passeren. Laat u inspireren door deze best practices en overdenk hoe u zelf de volgende stap kunt zetten om uw duurzaam geproduceerde diensten of producten naar de markt kunt brengen.

Dit artikel werd eerder gepubliceerd op Duurzaam Geproduceerd.