Het jaar is alweer halverwege. Voor veel ondernemers heeft de eerste helft van 2014 meer vertrouwen gebracht in de toekomst. Ook in de media verschijnen steeds meer positieve berichten over de macro-economische ontwikkelingen. Wellicht klimmen we nu echt uit het economische dal? Er wordt al over een ‘tipping point’ gesproken.

Over het fenomeen ‘tipping point’ is al veel geschreven. De omschrijving blijft echter vaak beperkt tot de Nederlandse vertaling van het woord, ‘kantelpunt’: het moment waarop er een trendbreuk waar te nemen is. Bijvoorbeeld als economische krimp omslaat in groei. Maar dat doet de oorspronkelijke betekenis van de term geen recht. Expert op het gebied van ‘tipping points’ is auteur Malcolm Gladwell. Hij omschrijft het in zijn boek als “that magic moment when ideas, trends, or social behaviors crosses a treshold, tips, and spreads like wildfire.” ‘Spreads like wildfire..’? Dat zie ik in de huidige economie nog niet terug.

Spectaculair

Dat lopende vuurtje zie ik echter al wél in het realiseren van een circulaire economie. De snelheid waarmee organisaties – privaat en publiek – zich op dit thema werpen, mag je met recht spectaculair noemen. Menig special in vakbladen of themabijlage van een nationaal dagblad schenkt aandacht aan dit nieuwe economische model. Dat er serieus geld te verdienen is door het sluiten van kringlopen van producten en materialen. En dat zo economisch zinvol bijgedragen wordt aan een betere leefomgeving. Dat we hard op weg zijn naar een deeleconomie waarin gebruik belangrijker is dan eigendom. En naar de nieuwe bedrijfsmodellen en proposities die hierbij passen.

Ook echt in beweging

Waarom we midden in een ‘tipping point’ zitten, zie je ook aan wat er allemaal gebeurt op dit gebied. Aan het feit dat je op alle maatschappelijke niveaus – van ‘Europa’ tot individuele bedrijven – momenteel beweging ziet ontstaan. Dat blijft niet alleen bij praten, maar krijgt juist ook vorm in concrete voorstellen en afspraken over gezamenlijke acties.

EU-breed wordt in 2014 de omslag gemaakt van het bestaande beter doen – ‘resource efficiency’ in managementtermen – naar een circulaire economie. De recente toespraak van EU Commissaris Janez Potocnik geeft een duidelijke richting aan voor Europa, inclusief de KPI’s die we hiervoor kunnen hanteren. Onze nationale overheid werkt samen met een aantal organisaties waaronder MVO Nederland momenteel aan het creëren van een Circular Economy Accelerator, een initiatief waarbij met gerichte activiteiten Nederland zo snel mogelijk een circulaire hotspot in de wereld kan worden. Dit biedt enorme kansen voor onze internationale innovatie- en concurrentiekracht van het Nederlandse bedrijfsleven en levert ook nieuwe werkgelegenheid op.

In diverse netwerken en Green Deals werken groepen bedrijven samen aan circulaire productketens. Vanuit MVO Nederland zijn we onder meer betrokken bij het sluiten van kringlopen in de textiel, zorg en beton sector. Maar ook in een breder verband, bijvoorbeeld in de bouw en in de regio’s als Amsterdam, Rotterdam en Utrecht zijn er concrete projecten waarin de circulaire economie werkelijkheid wordt.

Recentelijk hebben wij samen met Circle Economy, De Groene Zaak en de Amsterdam Economic Board het tweede Circular Economy BOOSTcamp georganiseerd, waarin meer dan 100 professionals een weekend lang samengewerkten aan concrete projecten en oplossingen. Indrukwekkend om te zien hoeveel positieve energie het werken aan nieuwe ontwerpprincipes, bedrijfsmodellen en keteninitiatieven kan losmaken. Nu, enkele weken later, vormen zich diverse nieuwe coalities en worden er ideeën omgezet in business cases.

Pas als we over enkele jaren terugkijken kunnen we met zekerheid vaststellen of 2014 werkelijk het jaar was van dat ‘tipping point’ naar de circulaire economie. Maar met de huidige toename van het circulaire vraag en aanbod en het ontstaan van de juiste maatschappelijke condities, zie ik het tipping point van Gladwell nu overal om mij heen opduiken.

Deze bijdrage werd eerder gepubliceerd op www.duurzaamgeproduceerd.nl