De Rijksoverheid is voornemens om 10% van het inkoopvolume in te gaan zetten om de circulaire economie verder te stimuleren. Een belangrijke stap voorwaarts om de benodigde versnelling te realiseren. In een aantal gesprekken hierover de laatste tijd krijg ik signalen dat dit dan ook een stevige ambitie is. Tegelijkertijd zijn er ook die vinden dat 10% geen zoden aan de dijk zet.

Als je ergens sturing aan wilt geven, dan is een hard getal noodzakelijk. Want termen als ‘substantieel’ of ‘zoveel als mogelijk’ bieden geen houvast. De vraag is dan ook of 10% nu veel of weinig is. Laat ik trachten beide zienswijzen toe te lichten.

Waarom 10% niet veel is

Er wordt vaak gesteld dat een echte ambitie altijd begint met een man on the moon doel in de (verre) toekomst. Waarna door middel van backcasting gekeken wordt wat er op de middellange en vervolgens korte termijn nodig is om dat te bereiken. In dat licht zou een doelstelling van 100% circulair in bijvoorbeeld 2040 meer appellerend zijn.

Daarnaast schept een bescheiden percentage meer bewegingsvrijheid bij de implementatie, en het risico dat niemand verantwoordelijkheid neemt. Verschillende afdelingen wijzen naar elkaar met het idee dat de productgroep van de ander beter aansluit bij de gestelde doelstelling. Zo kan de inkoper van koffiebekertjes stellen dat zijn volume sowieso te klein is en dat een andere productcategorie logischer is en tegelijkertijd een inkoper van GWW projecten stellen dat zijn projecten te complex en omvangrijk zijn en dat het beter bij ‘kleinere’ aanbestedingen geïmplementeerd kan worden. Terwijl een man on the moon doel voor iedereen een gevoel van onvermijdelijkheid creëert; om de 100% te halen moet iedereen aan de slag.

Tot slot kan een 10% doelstelling leiden tot het ‘slechts’ optimaliseren van bestaande processen en activiteiten. En daarmee de ‘lock-in’ het een lineaire economie vergroten waardoor een rem wordt gezet op toekomstige, meer circulaire aanbiedingen.

moonwalk_791701c

Waarom 10% veel is

Wanneer is iets circulair ingekocht? En wanneer is iets 10% circulair, of 75%? Vragen waar wij vanuit MVO Nederland samen met publieke en private partners middels de Green Deal Circulair Inkopen antwoorden op zoeken en recent ook steeds vaker vinden. Het is echter nog zeker geen vaststaand en volledig onderbouwd verhaal. Het is ‘learning by doing’ waarbij de deelnemers op basis van concrete pilots verkennen wat werkt en wat niet. En waar zij door middel van kennisdeling en co-creatie werken aan doorontwikkeling van circulair inkopen en mogelijk zelfs stappen maken naar standaardisatie. In dat licht is 10% van het inkoopvolume van de Rijksoverheid – goed voor ruim €9 miljard per jaar (is dit het totaal of die 10% – zou ik duidelijker benoemen) – een enorme stap voorwaarts. Het biedt een concrete opening voor experimenteerruimte, iets wat onmisbaar is bij het realiseren van duurzame innovaties.

Aangezien circulair inkopen nog geen vastomlijnd gemeengoed is en er voorlopig nog veel geëxperimenteerd en ontwikkeld dient te worden is 10% wel een goed, en vooral realistisch, streven. Pas als er breder geaccepteerde processen en indicatoren zijn, wordt opschaling belangrijk. In dat licht is ook de kritiek op het duurzaam inkopen beleid van de overheid van belang. In beleidskringen wordt immers gesproken van het behalen van de 100% doelstelling, terwijl eenieder weet dat de dagelijkse realiteit er heel anders uitziet. 10% echt circulair is dus zo gek nog niet.

Sinds dit jaar werkt MVO Nederland met PIANOo en diverse Utrechtse decentrale overheden toe naar 10% circulair inkopen in 2020 voor deze overheden. Hierbij leren we stap voor stap wat er nodig is om dit daadwerkelijk te realiseren. Zowel in de samenwerking met de markt als afstemming en bewustwording binnen de betreffende organisaties. Deze lessen worden uiteraard publiekelijk gedeeld waarmee we hopen ook andere decentrale overheden achter de 10% doelstelling te krijgen.

Be the change you want to see in the world

Of je nu van mening bent dat 10% veel of weinig is, ik roep je op om mee te werken aan een meer circulaire economie. Door bijvoorbeeld aan te sluiten bij de Green Deal Circulair Inkopen en/of door jouw product of dienst meer circulair te ontwikkelen waardoor je een aanbod kan doen aan die partijen die meer circulair willen inkopen. En maak dat vervolgens kenbaar op het nationale platform www.circulairondernemen.nl

Vanuit MVO Nederland zullen wij door onze verschillende programma’s actief blijven werken aan een meer circulaire economie. Het inkoopbeleid van zowel decentrale als centrale overheden blijft hierbij een welkome steun in de rug. Voor de inkoper die aan de slag wil om verantwoordelijkheid te nemen om een deel van die 10% in te vullen kan op weg met de wegwijzer circulair inkopen.