panamaIn de workshops, presentaties en lezingen die ik afgelopen jaren over transparantie en MVO mocht geven, voerde ik Wikileaks vaak aan als bewijs voor de stelling dat transparantie geen keuze meer is, maar een gegeven. Voor wie Wikileaks nog niet overtuigend genoeg vond, zijn er nu de Panama Papers.

De Panama Papers zijn een journalistiek megaproject dat de documenten van het Panamese adviesbureau Mossack Fonseca op straat gooit. De omvang van de dossiers is gigantisch – het toch al legendarische Wikileaks is er niks bij. De eerste onthullingen zijn nog maar een paar dagen oud, maar nu al is duidelijk dat de impact ervan zeer groot zal zijn. Geen crimineel, staatshoofd of voetbalbobo ontkomt aan de publicaties over zijn financiële capriolen.

De zaak draait om het wegsluizen van grote sommen geld via creatieve financiële constructies in exotische oorden als Panama en de Britse Maagdeneilanden. Vaak zijn die constructies op papier legaal, maar niet erg ethisch. Doel is meestal geld uit het zicht te houden van justitie of de belastingdiensten.

In tegenstelling tot Wikileaks raakt de onthulling van de Panama Papers ook direct het Nederlandse bedrijfsleven. Volgens dagblad Trouw staan er honderden namen van Nederlandse ondernemers in de documenten over het wegsluizen van grote sommen geld naar belastingparadijzen. Genoemd worden voetballer Clarence Seedorf, Rattan Chadha van kledingketen Mexx, ICT’er Bram van der Kolk en wapenhandelaar John Bredenkamp. Meer namen zullen de komende dagen ongetwijfeld volgen.

De NOS vatte de reacties op de onthullingen goed samen in de kop Eerst ontkenning, nu onderzoek. Ontkennen is een natuurlijke eerste reactie voor wie betrapt wordt op ongewenst gedrag, maar opnieuw is bewezen dat op den duur alles uitkomt.

Ondernemers zitten in een glazen huis. Daarom doen Nederlandse bedrijven er goed aan van de hoed en de rand te weten als het gaat om de arbeidsomstandigheden in hun keten, de milieu-impact van hun producten of de effecten van het productieproces of het klimaat. Niemand is perfect, maar draai niet om de hete brij heen. Benoem zelf wat er mis is, zorg dat je misstanden aanpakt en reken er niet langer op dat je wel wegkomt met onethisch gedrag. Dat is namelijk niet zo.

Foto: Carlos Adampol Galindo