Circulair (ver)bouwen. Je kan het op een feestje zo uitleggen; bouwen op de Lego-manier waardoor een pand na gebruik makkelijk herbestemd of uit elkaar gehaald kan worden in plaats van gesloopt. Met materialen die niet giftig zijn, waar zinvol uit hernieuwbare bronnen en indien niet herbruikbaar dan in ieder geval veilig terug kunnen in de natuur. En misschien wel in een vorm waarbij je geen eigenaar bent van een product zoals een dakpan, maar alleen maar betaalt voor het tijdelijke gebruik. Zo simpel is het.

En dan komt de weerbarstige praktijk. Vol met dilemma’s en nieuwe vragen. Want wanneer kies je voor gerecycled staal, recyclebaar beton of een natuurlijk product als hout? En een 100% circulair gebouw bestaat (nog) niet, dus wanneer ben je als opdrachtgever tevreden? En als je een dakpan als dienst afneemt, wie is er dan verantwoordelijk bij lekkage? Zoals elk innovatieproces komt het dan aan op een mix van kennisvergaring, samenwerking, transparantie en een goede dosis lef.

In de Community of Practice circulair (ver)bouwen die afgelopen najaar plaatsvond, heeft een groep organisaties met een bouwopgave met elkaar dit innovatieproces doorlopen. In vier sessies van een dag hebben zij de kennis aangereikt gekregen die op dit moment aanwezig is. Onder meer TurnToo, RE-Born, Copper8 en de Rabobank hebben hun ervaringen gedeeld t.a.v. bouwproces, financieringsvormen, ketensamenwerking en ontwerp- en materiaalkeuzes.

Op basis van deze kennis en hun eigen bouwopgave hebben zij in werkgroepen gewerkt aan het verder ontwikkelen en concretiseren van hun eigen vraagstuk. Hierbij was de kruisbestuiving van grote waarde. Zoals een deelnemer het verwoordde: “Je hoort meerdere invalshoeken waardoor je steeds de neiging hebt om je eigen verhaal bij te stellen”. In een serie video’s hebben we de ervaringen en een aantal bestaande praktijkvoorbeelden – zoals het Stadskantoor Venlo, Alliander kantoor in Duiven en Park 20|20 in Hoofddorp – vastgelegd.

De deelnemers hadden de gelegenheid bij elke sessie relevante stakeholders mee te nemen. Soms waren dit collega’s om het interne draagvlak te versterken en soms toeleveranciers. Ook voor hen bleek de combinatie van luisteren-denken-doen zeer relevant, getuige ook een opmerking van een van de toeleveranciers: “Ondanks dat we proberen altijd snel in te spelen op ontwikkelingen in de markt en altijd met innovatie bezig zijn, vind ik het bizar hoe mijn denkwijze is veranderd na die bijeenkomst. Dit creëert echt een ander niveau in het bouwproces”.

De komende periode gaat blijken of de opgedane ideeën en gemaakt plannen ook werkelijkheid worden. Dan gaat er her en der in Nederland een eerste paal de grond in van wat hopelijk over twee jaar een nieuw praktijkvoorbeeld circulair (ver)bouwen is geworden. Makkelijker kunnen we het niet maken, wel leuker.

De lessen en ervaringen van de deelnemers zijn gebundeld in een eBook, deze kun je hier downloaden:

1

Zelf ook aan de slag met circulair (ver)bouwen? We starten ook komend jaar weer met een Community of Practice. Meer informatie vind je hier.